CHỢ PHIÊN

Đoàn Thị

Không ai nghĩ chị sẽ bước thêm bước nữa khi chị đã ngoài năm mươi, nhưng quen sống có đôi, chị yêu đời triền miên, nếu phải sống một mình, chị buồn không khác gì "nỗi buồn gác trọ".

Bước thêm bước nữa, một quyết định ngoạn mục, một bước ngoặt mới đời chị. Những mối tình trước, "bạn vàng" ngả màu thời gian của chị đều là đồng hương xứ Việt, chuyện xưa hơn mười năm trước. Hiện nay mấy ông tìm đến hội chợ se duyên mở cửa quanh năm bên nhà, chị lại sắp bước vào lứa tuổi xế chiều, làm sao bảnh như mấy em nhỏ tại quê nhà. Đối với quý ông Việt kiều chị thuộc loại "quá đát", thế mà các bô lão Mẽo lại vui vẻ chấp nhận chị làm bạn hiền phòng khi ấm đầu nhức mỏi có người nấu súp cho cụ húp.

Các cụ tính rồi, tuổi già sức yếu, sắm một em Á Đông ngoan hiền cho chắc ăn, chắc chắn được em hầu cơm cháo… dễ nuốt hơn thịt nguội bánh mì… truyền thống xứ Mẽo. Bạn bè xúi biểu chị ghi tên trên mạng kết bạn bốn phương của Mỹ, thủ tục gia nhập free vài tháng đầu hoặc giá từ vài trăm đô trở lên tùy tiêu chuẩn của mỗi website. Điền tên, địa chỉ email, khai báo sở thích, kèm theo tấm hình làm duyên với cái nick kiêu sa và một đoạn văn ngắn gọn lời hay ý đẹp lôi cuốn phái mạnh.

Nói vậy chứ không dễ chút nào, bảo chị viết một đoạn văn ngắn tự giới thiệu khó như con lạc đà chui qua lỗ kim. Chị phải rảo một vòng trên mạng, sao chép vài câu súc tích, có thể bị "đụng hàng", giời ạ copy như rứa khó hơn làm thơ. Có người đạo văn, thêm bớt vẽ vời hết ý, đến lúc diện kiến dung nhan, bốn mắt nhìn nhau muốn á khẩu. Chàng nói Đông, nàng hiểu Tây, hoặc ngược lại, ngôn ngữ bất đồng ngay phút đầu gặp nhau, tinh tú quay mòng mòng đến chóng mặt, chữ nghĩa loạn lạc tứ phương, gom mãi chỉ được câu "OK" chấm hết.

Chị không ngại cái ải này, chị viết văn không xịn nhưng nói năng hoạt bát liếng thoắng, khổ nỗi chị không xinh, đưa hình lên, xác suất hồi âm tuột xuống làn ranh đỏ lét. Có gan vào đây đành chấp nhận được ăn cả, ngã về không. Đàn ông ai chả thích gái đẹp, trai Mẽo cũng rứa, nếu không dán hình trên mạng, tỷ lệ may mắn rất thấp. Hơn nữa phụ nữ Việt khó cạnh tranh với phụ nữ Mỹ, Châu Âu, Mễ… nhưng hết đường binh, chị đành ghi danh trên mạng, giải pháp cuối cùng hầu giã từ cuộc sống đơn độc.

Đưa lý lịch chà xi đánh bóng lên mạng kèm theo mã số, chọn cái nickname thật kêu, chị post lên mạng trước khi đi làm. Tan sở về nhà chị rảo một vòng "chợ chiều" với hy vọng có ai đó hồi âm. Đi muốn rạc giò, tìm đỏ con mắt, chị mới chọn được vài người ưng ý. Chị viết ít chữ làm quen, thư hồi âm lác đác vài cái, có thư lịch sự trả lời đã tìm được đối tượng ưng ý, nhưng sau đó đương sự lại tiếp tục tìm bạn trên mạng.

Ai ghi danh vào đây cũng đi một vòng chợ, trả giá đã đời vẫn trắng tay, sau đó họ sẽ hồi âm lời mời kết bạn với lý do rất ư chính đáng: "vừa đi công tác xa mới về nên trả lời hơi muộn". Có còn hơn không, "có" ở đây là có tỷ lệ hồi âm chứ không phải là trúng mánh đâu nhé. Lên mạng đi dạo mất thời giờ thật, nhưng đây cũng là dịp để chị trắc nghiệm cách quan sát và phán đoán của mình.

Có trường hợp trắc nghiệm cũng vui, có người xin cái hẹn, chị từ chối vì trên hình đương sự bảnh trai như ngự lâm quân, đẹp lão, trình độ học vấn khá, còn chị hơi ọp ẹp, được cái miệng dễ bắt chuyện thôi. Từ chối đến lần thứ ba, chị ngại quá, sợ mang tiếng "chảnh", nên làm liều hẹn gặp mặt, coi như trả nợ quỷ thần, rồi sau đó đường ai nấy đi, tình bạn bốn phương đến đây sẽ rẽ tám hướng xa tít mù khơi.

Biết mình không cân xứng nên chị không trau chuốt khi đến điểm hẹn. Đúng như chị nghĩ, hắn rất lịch sự mời chị đi uống cà phê, nói chuyện khá ăn ý, nhưng ngoại hình của chị có thể làm nản lòng chiến sĩ. Lúc chào nhau hắn thòng một câu lững lờ: "Hẹn lần sau", cho phải phép. Chị cũng lịch lãm ỡm ờ cho qua chuyện, sau đó chị lên mạng thấy hắn tiếp tục tìm bạn gái.

Tưởng chuyện cà phê hôm trước đã kết thúc, mấy tuần sau hắn lại xin một cái hẹn. Chị OK, uống cà phê nói chuyện trên trời có mây dưới biển có cá cho qua buổi chiều thứ Bảy quởn hổng biết làm gì, vả lại họ đã gặp nhau rồi, hôm nay nói chuyện cho qua ngày đoạn tháng thôi. Chuyến này chị trang điểm sơ sơ, hắn ăn mặc đơn giản hơn lần trước, họ bớt ngượng nghịu và nói chuyện thân thiện hơn. Sau vài tuần standby, hắn cũng như chị, họ nghĩ cả hai có thể làm bạn cà phê cà pháo đưa đẩy cho vơi một chiều cuối tuần quạnh hiu.

Chị thoáng nghĩ như thế và nói cho hắn nghe, hắn trố mắt nhìn chị một lúc rồi gật gù đồng cảm, và họ giao hẹn: trong thời gian chờ "cú sét ái tình", thỉnh thoảng họ sẽ gặp nhau cuối tuần đi uống cà phê, nếu một trong hai người chưa tìm ra nửa kia của mình.

Thời internet, tất cả có thể thương lượng, trao đổi, mua bán trong chớp nhoáng, chợ phiên tình ái cũng không thoát tình huống này. Nhấp chuột một cái là thư đến tay người nhận ngay, dù cách xa nửa vòng trái đất. Chị nhấp chuột đến mỏi tay, lượm lặt được vài cái hẹn, buổi ra mắt nào cũng kết thúc với dấu chấm than lơ lửng, có than trời như bọng cũng đành chịu.

Phụ nữ độc lập, lanh lợi, hiểu biết nhiều quá có thể là nhược điểm. Đàn ông lúc nào chả thích họ là người đi khai phá, là người dẫn đường soi lối, là cây tùng cho nàng nương tựa. Có giả vờ ngu ngơ, đến lúc nào đó nàng lỡ lời nói lên một câu thật hay, quá chính xác khiến chàng chùn bước. Chàng bối rối hỏi lòng: "Ta lầm chăng, ta đã sa vào tay một cô giáo, nàng sẽ khỏ đầu ta suốt đời đấy", thế là chàng ù té bỏ chạy mất mạng. Nam giới xứ ta vốn "cao thượng", nên chọn vợ kém hơn mình, nàng sẽ thần phục ta, suốt đời này ta sẽ là ngọn đuốc soi sáng đời em. Chỉ cần nàng xinh đẹp như búp bê, kiệm lời giữa đám đông khiến chàng hãnh diện, mọi người sẽ khen chàng may mắn có vợ đẹp, ngoan hiền.

Chị từng có chồng gia trưởng, lần này thử kết bạn với anh da trắng xem sao, hình như họ ga lăng hơn mấy anh đồng hương, đi bên chàng ngoài phố sẽ bảnh hơn dân ta, dù chàng có thể là sugar daddy, hơn chị cả chục tuổi. Tìm mãi chị vớt được một anh rất "xì po", anh làm part-time nên cái bóp xẹp lép. Không sao, chị tìm người có lòng, chị biết phận mình nên không thể đòi hỏi nhiều, biết ta biết địch rứa là trăm trận trăm thắng.

Sau vài lần uống cà phê chào sân, chàng đến nhà chơi cho biết. Biết nhau mấy tháng mà cả hai vẫn chưa qua giai đoạn sơ giao. Dĩ nhiên ai cũng có cá tính, ở tuổi này cái tôi, tính ích kỷ bự như gốc cổ thụ. Để thích ứng với partner mới sắm, cái nồi "Anamít" của chị đang ướm thử cái vung USA, úi chà chị liều y như cảm tử ôm bom. Có bạn đùa: "Chị có kép Mẽo, lên đời nhe", nghe phát rét. Chị đâu dám chơi bạo lấy tiếng, chả là, thì là mà... chị bị kép Việt chê nên mới tấp bến ngoại kiều, chuyến này phiêu lưu còn hơn Hai Lúa lên Xè Gòn.

Đàn ông Mỹ dân chủ chán, tiền ai nấy trả, chúng mình góp gạo thổi cơm, cưng thích làm gì thì làm đừng đụng đến hầu bao của anh là được rồi. Tình cảm của họ hình như đậm đà hơn quý ông đồng hương, chăm chút cẩn thận, liền miệng: nice, fun, cool... dù sự thật chưa tới năm mươi phần trăm. Ông bà ta từng bảo, mồm miệng đỡ chân tay đấy. Chú Mẽo này hạp phong thổ VN, biết phụ nữ ta quen dùng nước mắm mặn nên cứ "honey" liền miệng, ngọt mật chết nàng, chàng tha hồ nhõng nhẽo cỡ nào nàng cũng chiều.

Chú Sam lém hơn mấy anh đồng hương, thỉnh thoảng trình diễn live show "Man in love", lao động cật lực lau chùi cửa kính, cắt cỏ, mặc tạp dề rửa chén. Chị mát rượi cõi lòng, thế là cơm canh nóng hổi phục vụ chàng tận tình.

Dân văn minh thích hưởng đời có khác, chú Sam lúc nào cũng tràn đầy tinh thần vui chơi. Tuy ít tiền nhưng chuyện vui chơi giải trí không thể thiếu. Chuyện du sơn du thủy là chuyện nhỏ, chuyện lớn đối với chị là chàng có thói quen vay ngân hàng để đi chơi mới ghê. Chuyện lạ đời đối với văn hóa của dân ta, hay tại dân mình còn nghèo trong tư tưởng, nên cả đời chỉ biết cày để lo toan cho cuộc sống và viện trợ cho gia đình bên kia đại dương. Du lịch giải trí là mặt hàng xa xỉ mà thế hệ "bỏ của chạy lấy người" tháng Tư đen 75 không có quyền nghĩ đến!

Chú Sam thích ăn ngon mặc đẹp, đi phố ăn hàng, mua đồ xịn cho sướng đời, cứ móc thẻ ra mà cà, trừ vào lương là xong chả nghĩ ngợi chi cho chóng già. Đã mắc nợ ngân hàng từ khi cắp sách vào đại học, đi làm rồi từ từ trả nợ chút đỉnh, rồi chi tiêu tiếp mới mong duy trì ngân sách nợ nần đến bạc đầu. Nhờ vậy ngân hàng mới sống mạnh sống khỏe, đấy cũng là một hình thức thúc đẩy kinh tế phát triển kiểu Âu Mỹ.

Từ ngày quen chú Sam, cái gì chị cũng thấy ổn, tinh thần sảng khoái. Chàng lúc nào cũng funny, phải công nhận chàng chả so kè khó khăn bắt chị phải rành công dung ngôn hạnh, chỉ cần chị vui chơi thỏa thích là hắn OK. Ngay như lúc chị đang nấu cơm, chàng chơi game như con nít và báo cáo từng phút chàng thắng hay thua trên màn hình. Chàng bảo chị cùng tham gia chơi game thông qua chàng, như thế chị sẽ không còn cảm giác đang làm việc.

Chú Sam có máu ăn chơi triền miên nên chị bị vạ lây. Hình như chị bắt đầu nghĩ đến chuyện vui chơi, nhưng khó quá, chị cứ thấy nghèn nghẹn sau mỗi chuyến vui chơi hầu bao của chị teo dần, khoản nợ của chàng cứ dài ra lê thê. Cuộc tình ngoại chủng xem ra có triển vọng kéo dài đến lúc răng lung lay chút đỉnh, nếu chị xóa được cái tính rất ư là cổ hủ, nặc mùi chinh chiến của phụ nữ xứ mình: chắt chiu từng xu bỏ heo đất để phòng thân.

Chị đứt từng khúc ruột khi chàng è cổ hàng tháng trả tiền lãi cho những cuộc vui chơi. Ông Tơ khéo se cho chị anh chàng hoang phí để chị phải bận lòng cho hầu bao của chàng lúc nào cũng rách rưới, tiền tiết kiệm của chị vơi dần theo năm tháng. Lòng vòng hỏi lại lòng mình, bỏ thì tiếc, vương thì chị sẽ thường xuyên bị đau bao tử. Giao du với Mẽo mà chị vẫn giữ tâm hồn "mít đặc" cần kiệm, không đau bao tử mới lạ. Hai nền văn hóa Đông Tây, hai phương trời cách biệt, bây giờ chị phải làm sao để hai tâm hồn đừng xa cách vì kiểu tiêu xài của hai người luôn chỏi nhau.

Bài hát "Đêm chợ phiên mùa đông" có câu "tuổi yêu thương còn xanh", giời ạ, yêu đương làm gì có tuổi, chỉ phong cách yêu thay đổi theo thời gian và tuổi tác. Không yêu phí đời, vì đời có bao nhiêu ngày vui sao ta không thưởng thức cho bỏ những lúc cô đơn. Câu "thần chú" đắc ý của chú Sam khiến tim chị lắc lư. Chị đành liều chấp nhận cuộc chơi với những dị biệt. Em ơi sáu mươi năm cuộc đời, xét nét làm chi cho khổ thân, trên đời này có cặp nào chưa nếm mùi gấu ó, chiến tranh lạnh, chiến tranh nóng đâu. Rồi tình cảm sẽ san bằng mọi khó khăn nếu cả hai biết nhân nhượng nhau, chị hy vọng với thời gian chị sẽ "cải tà quy chính" chú Sam này.

Phố sắp lên đèn, chị thu dọn hai chiếc ghế xếp với túi thức ăn, còn John đang xách thùng đá chứa nước ngọt và cây dù đi biển đi đến parking. Hắn nhìn ra bãi biển, chúm hai bàn tay làm loa phóng thanh la lên:

- Em ơi, are you ready? I'm hungry, go to phở Rón Rén. (Phở Rón Rén, tên lóng một tiệm phở thế kỷ trước tại Westminster OC, thực khách phải xếp hàng ghi tên vào sổ, chờ được gọi vào bàn khi có chỗ trống).

Chị nhe răng cọp cười, sổ một chùm Việt ngữ John nghe rất quen tai nhưng chỉ hiểu được vài chữ cuối:

- Chèn ơi, sao you mê phở hơn tình nhân vậy!

John gật gù, lẩm bẩm: "tình nhân", "phở". Chị chợt nghĩ hôm nào sẽ giải thích cho John hiểu nghĩa Chợ Phiên, cái chợ trăm hoa đua nở, kẻ đến người đi nườm nượp, có người ra về tay không. Chị và John hẳn có số đỏ mới trúng mối tình vắt vai cuối đời, mối tình ngày càng mặn mà nhờ vị phở Bắc đã ăn sâu vào tiềm thức của cả hai.

Tình Việt duyên Mẽo, chị nhập gia nhưng John lệ thuộc vào ẩm thực xứ ta. Mỗi khi đi chơi xa về, cả hai ù té chạy đến tiệm phở, rón rén xếp hàng, ngồi vào bàn lau đũa, thìa, nhỏ nhẹ ăn phở trong thinh lặng như đang nghe thánh kinh. Nói John mê phở hơn tình nhân có oan cho hắn không, vì ngày mới quen, chị là kẻ đầu têu đã bày cho hắn thưởng thức phở ta để rồi tại ả, tại cả bát phở quốc túy đã làm hắn mê đắm cả hai.

******

MẸ YÊU

Mẹ quen sống an phận, không đòi hỏi, như bóng mờ trong gia đình ông bà ngoại. Ngay từ nhỏ mẹ thường bị quên lãng bên cạnh hai dì, vì ông bà nghĩ mẹ phải là đứa con trai mà ông bà mong đợi. Chúa không chiều lòng các cụ; trách Chúa trách Trời không được, các cụ cứ thế mà ấm ức. Dì Hai và dì Út chơi đàn piano rất hay, vang lừng cả xóm, mẹ tập mãi không gõ nổi một nốt nhạc.

Bà ngoại lắc đầu ngao ngán:

- Con chậm chạp quá, mấy ngón tay cứng đơ, mẹ tập cho chị Hai với con Út có một buổi là tụi nó bắt đầu được rồi.

Đúng là mẹ không thừa hưởng ngón đàn của bà ngoại, đành làm khán giả trung thành của bà chị và cô em vậy. Mẹ không lanh lẹ như hai dì, học hành lẹt đẹt. Dì Hai năm nào cũng lãnh bằng danh dự về Toán, dì Út giỏi ngoại ngữ. Cũng không trách được ông bà ngoại, mẹ chả hoàn thành nhiệm vụ người con ngoan, đã không là đứa con trai mà mọi người mong đợi, lại là đứa con gái hơi tầm thường.

Mẹ lấy chồng sau năm 75, sau hai dì. Chạy trời không khỏi nắng, số mệnh đã an bài, làm gì mẹ cũng không bằng hai dì. Hai dì đều làm dâu bên chồng nên bố mẹ ở chung với ông bà ngoại, nhưng ngày nào bố cũng về nhà bà nội với trách nhiệm của người con thứ, luôn hữu ích cho cha mẹ và anh em. Bên nội, bố cũng là đứa con bị lãng quên, sau ông anh cả, hai bà chị và ba đứa em. Bố mẹ giống nhau ở thứ bậc hẩm hiu trong gia đình, nhưng họ khác nhau tột đỉnh.

Mẹ trôi nổi mười hai bến nước theo chồng quên cả thân mình; bố luôn là đứa con thứ gánh vác cha mẹ anh em, quên cả vợ con. Nhìn bà nội vật vã vì bác Cả sáng xỉn chiều say, sống không ra người, bố tự thấy mình có trách nhiệm phải bù đắp những mất mát do bác gây ra. Một lần nữa mẹ lại sống mờ mờ ảo ảo bên cạnh trọng trách của bố. Gia đình nhỏ bé của mẹ rồi cũng chìm khuất trước những bất ổn bên gia đình nội.

Mẹ không hề phản kháng hay than thở vì mẹ quen sống trong sự quên lãng của mọi người, ngay cả với người chồng mà mẹ ngỡ thật sự yêu mẹ. Ngày mẹ biết bố có tình nhân, mẹ cũng chỉ khóc thầm. Căn nhà bố mẹ ra riêng lặng lẽ cô liêu vì thiếu vắng bố. Thằng bé lên bốn hỏi mẹ:

- Sao bố đi hoài vậy mẹ?

Mẹ cười buồn:

- Bố qua nhà bà nội.

Câu trả lời của mẹ thật chính xác. Dù tôi quen cảnh bố thường vắng nhà, thỉnh thoảng tôi tự hỏi bên nhà bà nội có gì vui hơn nhà mình, mãi đến sau này tôi mới hiểu: bố yêu bà hơn yêu mẹ. Sau này tậu được căn nhà xa nhà nội, bố không còn qua nội nữa vì bố lên Pleiku làm ăn. Bố mẹ lại xa nhau, vài tháng gặp nhau một lần. Mỗi lần về thành phố bố cũng chỉ ở nhà với chúng tôi vài giờ, thời gian còn lại bố lại về bên nội.

Mấy mùa hè mẹ mang tôi vào sở làm, sáng khóa cửa đi, chiều mở cửa về. Mẹ sống như chinh phụ chờ chồng, tôi quen dần cảnh bố vắng nhà. Tôi sống với mẹ đến năm lên tám thì mẹ sinh em trai. Bố vẫn biền biệt đi xa kiếm tiền nuôi vợ con vì lương nhân viên của mẹ chỉ đủ đi chợ chứ không dư để cả nhà đi du sơn du thủy. Lương của bố khá hơn mẹ, vì thế bố có thể giúp nội tiền chợ để bà lo cơm nước cho con cháu.

Hôm chuyển bụng, mẹ mang tôi gửi ở nhà ông Từ nhà thờ cách nhà tôi bốn căn. Dì Út ngoắt xích lô hộ tống mẹ vô Từ Dũ sinh em tôi. Chiều đi làm về dì đón tôi về nhà ăn cơm với dì. Lúc bố về thành phố thì mẹ đã bế em bé về nhà rồi. Từ ngày mẹ lấy chồng, bà ngoại mới xót con khi thấy bố luôn chu đáo với bên nội đến mức chểnh mảng với vợ con. Bà chợt thương mẹ, đứa con bị lãng quên lại là đứa không hề gây phiền hà cho ông bà như dì Hai và dì Út, và là đứa lúc nào cũng lo toan cho ông bà sau này.

Năm em tôi tròn một tuổi, cả nhà dắt nhau đi vượt biên. Những ngày trên đảo bố mẹ mới thực sự sống bên nhau. Sau đó ông bà (em của ông ngoại) bảo lãnh gia đình chúng tôi vào đất Mỹ. Mấy năm đầu chưa khấm khá, bố chỉ gửi ít tiền cho bà nội. Giờ có tiền rủng rỉnh thì bà đã mất, bố buồn lắm. Để bù đắp cho sự thiếu sót của mình, bố bắt đầu chăm sóc anh em bên Việt Nam. Mẹ quen sống cảnh chồng mình là "con của ba má chồng", chuyện bố giúp đỡ các bác, cô, chú, mẹ không buồn thắc mắc. May mà anh em tôi đều tốt nghiệp đại học, không để mẹ phải lo lắng cho tương lai chúng tôi.

Khi từ miền Đông trở lại Cali, tôi mang Cathy về giới thiệu với gia đình. Mẹ thoáng buồn, vì biết sau này tôi sẽ theo nàng xa mẹ. Tôi chưa bao giờ thấy mẹ tổ chức sinh nhật cho mẹ, dù ngày sinh của tôi sau ngày sinh của mẹ mấy ngày. Mỗi năm mẹ "bỏ nhỏ" với các con:

- Tuần tới sinh nhật bố, mấy đứa đã lo quà cho bố chưa?

Sinh nhật chúng tôi, sinh nhật bố, mẹ chuẩn bị chu đáo. Mọi người chỉ ngồi vào bàn cơm, thổi nến rồi mở quà. Nhìn chồng con hớn hở, mẹ vui như chính sinh nhật của mẹ. Có lần tôi thắc mắc hỏi:

- Sao mẹ không làm sinh nhật cho mẹ?

Mẹ cười méo xẹo:

- Từ nhỏ mẹ quen ăn ké sinh nhật của hai dì, có ai nhớ sinh nhật của mẹ đâu. Mà thôi, mẹ làm sinh nhật cho mấy bố con nhà này đủ rồi.

Từ ngày tôi lấy vợ, mẹ không còn cơ hội tổ chức sinh nhật cho tôi, Cathy đã thay mẹ lo cho tôi. Có năm tôi định mua vé máy bay mời mẹ sang dự sinh nhật mình, mẹ từ chối và hứa sẽ sang chơi khi nào mẹ "lên chức" bà nội. Tôi biết mẹ ngại làm phiền vợ tôi, mẹ cũng không muốn con dâu phải chia sẻ chồng mình với nhà chồng. Thà chịu thiệt chứ mẹ không muốn con dâu rơi vào hoàn cảnh éo le của mình.

Rồi Cathy cấn thai, sinh con, mẹ nói sẽ qua thăm cháu như đã hứa. Một hôm hai vợ chồng tôi thức trắng đêm, loay hoay một lúc thằng nhóc mới ngủ. Nhìn thằng cu ngủ say, tôi chợt nghĩ đến mẹ và bật khóc. Lần đầu tiên Cathy thấy tôi khóc và hoảng sợ. Nàng nghĩ tôi đang rơi vào tình trạng trầm cảm của bà mẹ trẻ chưa thích ứng với thiên chức mới của mình. Chờ tôi qua cơn xúc động, Cathy hỏi:

- Sao lại thế này? Em không suy sụp thì thôi, anh bị sao vậy?

Tôi kể hết cho nàng nghe về mẹ: tuổi thơ của mẹ, cuộc hôn nhân không mấy vui của mẹ, tuổi thơ của tôi sống với mẹ như đứa mồ côi cha. Mẹ đóng vai bố suốt thời gian bố vắng nhà mà không hề ta thán. Tôi say sưa nói, mắt nhìn xa xăm như tìm về bóng mẹ. Đến đoạn mẹ gửi tôi bên nhà hàng xóm và đón xích lô một mình một giỏ tã lót vào nhà bảo sanh, Cathy òa khóc như trẻ con. Tôi giật mình quay sang ôm nàng vào lòng, đến phiên tôi hỏi nàng:

- Em làm sao thế?

Tôi lau nước mắt cho nàng. Cathy nói trong tiếng nấc:

- Sao mẹ anh khổ đến như vậy? Sao bố con nhà anh có thể vô tâm đến thế được?

Nàng làm tôi bối rối. Lần đầu tiên trong đời, tôi nhận ra cuộc đời của mẹ hẩm hiu, cam chịu đến tội nghiệp, và thấy mình vô tình thật đáng ghét như bố và em tôi. Cathy tâm sự cha cô trở về từ chiến trường Việt Nam, sống vật vờ lưng chừng giữa quá khứ và hiện tại. Hội chứng chiến tranh chưa bao giờ biến mất trong đời ông. Mẹ cô vất vả lắm mới vực cha ra khỏi cơn mộng du giữa ban ngày. Qua cơn hoảng loạn, cha lại xin lỗi mẹ, hai người ôm nhau khóc. Ít ra cả hai đều chia sẻ và sống cho nhau. Cathy cảm nhận nàng may mắn hơn tôi vì mẹ nàng hạnh phúc hơn mẹ tôi. Đêm nay nàng khóc thương mẹ tôi, thương tôi kém may mắn hơn nàng, và giận tôi vô tình với mẹ. Nàng trách tôi có báu vật mà không biết trân quý.

Tháng sau mẹ mới sang chơi với cháu nội. Hai tháng nữa mới đến sinh nhật mẹ, nhưng Cathy lên chương trình của riêng cô. Cô viết thư cho mẹ và nhờ tôi dịch ra tiếng Việt:

"Mẹ,
Đêm hôm qua tụi con thức với thằng cu, hai đứa mớm sữa cho cháu. Lần đầu tiên con cảm nhận tình mẫu tử khi cháu được hai tháng tuổi, có muộn quá không mẹ? Không hiểu sao con không nhận thức điều đó ngày sinh cháu, mà là đêm nay khi hai đứa con cùng thức để chăm sóc thằng cu.
Mẹ ơi, cũng trong đêm nay, chồng con kể cho con nghe về cuộc đời của mẹ. Con không ngờ có người phụ nữ cam chịu như mẹ. Dù bố mẹ không sống trong chiến tranh, nhưng cuộc sống lứa đôi của mẹ cô đơn, buồn thảm quá. Giá bố mẹ phải xa nhau vì chinh chiến, lý do đó xem ra cũng xứng đáng hơn những ngày mẹ phải sống xa chồng ngày xưa.
Con bỗng thấy giận bên chồng, sao chồng con của mẹ có thể hững hờ với mẹ đến thế, đến ngày sinh nhật của mẹ họ cũng không nhớ. Con biết tính mẹ, ai lại đi đòi nợ ân tình, người ta không thương thì mẹ đành chịu. Đành rằng tình cảm không thể đòi hỏi, nhưng bố con họ sống trong tình thương của mẹ mấy mươi năm nay, họ vẫn không thấy gì sao?
Có ai đã nói với con rằng đàn ông vô tình, vô tâm lắm, hờn họ làm gì hoài công. Vậy thì phụ nữ mình phải chịu thiệt suốt đời sao mẹ? Con không tin tất cả đều như vậy. Có lẽ văn hóa trọng nam khinh nữ của Việt Nam đã dẫn đến tình trạng đó, nhưng ở thế kỷ này, thì chỉ có duy nhất gia đình mẹ thôi, con hy vọng như thế.
Chồng con rất yêu thương con và chia sẻ buồn vui với con, con thật may mắn phải không mẹ. Con xin lỗi đã mang con trai của mẹ đi xa, nhưng từ nay con hứa sẽ là đứa thương mẹ hơn hai đứa con đẻ của mẹ. Con mong mẹ chấp nhận tình cảm của con.
Ngày Lễ Mẹ năm nay, vợ chồng con đã nhắc nhở bố và chú Ba chăm sóc mẹ thay chúng con. Con chờ ngày hội ngộ với mẹ tháng sau, thằng cu đang ngóng bà nội đây.
Thương mẹ nhiều lắm,
Ký tên: Cathy, chồng và cháu của mẹ."

Điện thư bay vào hộp thư ông nội thằng cu. Đọc xong bố gọi tôi:

- Con nói gì để Cathy giận cả bố con mình?

Tôi kể cho bố nghe đêm canh thức thằng cu, tôi chợt nhớ mẹ và tâm sự tuôn trào làm vợ tôi khóc vì thương mẹ. Bố trách tôi:

- Sao con lại kể chuyện nhà mình cho Cathy nghe, người Mỹ đâu dễ gì đồng cảm với mình.

Tôi khẳng định:

- Dù văn hóa của họ khác mình, nhưng tình cảm ở đâu cũng giống nhau. Bố không thấy bố con mình có lỗi với mẹ à? Bố con mình thổi nến bao nhiêu lần rồi, thế mà không ai nghĩ đến mẹ, như thế có tệ quá không bố?

Bố chống chế:

- Tại mẹ con chả bao giờ đòi hỏi.

Tôi nghe nghẹn ở cổ:

- Thế bố con mình có đòi hỏi bao giờ đâu mà mẹ cứ làm sinh nhật cho mình? Đến bây giờ bố cũng chưa thấy bố thiếu sót với mẹ?

Tiếng bố thở dài:

- Biết rồi, để bố gọi thằng Út về làm tiệc cho mẹ.

Bố thua xa Cathy. Nàng chuẩn bị chuyến đi này từ đêm tôi tâm sự về mẹ. Ngày Lễ Mẹ năm nay, chúng tôi bế con về Cali trước một ngày và ở ngoài khách sạn. Sáng hôm sau Cathy bấm chuông. Mẹ mở cửa, sửng sờ nhìn thằng cu mắt xanh, cô dâu tóc vàng; nước mắt đầm đìa, mẹ ôm cả hai vào lòng.

Mẹ lắp bắp:

- I love you all.

Cathy mắt đỏ hoe hôn mẹ và nói:

- I love you too, my little mom.

Ba bố con chúng tôi đứng chết trân, nhìn hai người phụ nữ từng chăm sóc đời chúng tôi đang ôm nhau trong nước mắt. Tôi đến bên mẹ:

- Hôm nay là ngày của mẹ, Cathy bảo con mang thằng cu về ra mắt mẹ.

Mẹ lại khóc vì vui:

- Tía anh, con dâu tôi giỏi hơn anh nhiều.

Cathy ôm mẹ nói:

- Happy Mother’s Day.

Mẹ đáp trả:

- You too.

Đoàn Thị